FRANCISZKA GRZĘDA
PIEŚNI I PIOSENKI Z GLINIANKI
Wydawca: In Crudo

  Franciszka Grzęda urodziła się w Gliniance w 1924 r. i tam zmarła w 2013. Jej mama była dobrą śpiewaczką i to od niej uczyła się śpiewać, jak również od swojej chrzestnej. W Gliniance tradycje śpiewu były silne, swego czasu istniał dobry zespół śpiewaczy, w którym śpiewała pani Franciszka obok innych znanych śpiewaczek stamtąd - Katarzyny Milewskiej czy Marianny Zgódki. We wsi jeszcze w II połowie XX w. żywe były zwyczaje kolędnicze zarówno bożonarodzeniowe jak i wielkanocne. Kiedy razem z grupą studentów z Instytutu Kultury Polskiej UW kolędowałem tam w 2005 starsi mieszkańcy pamiętali jeszcze fragmenty ról poszczególnych postaci z Herodów, chętnie nas przyjmowali. Po dyngusie w niedzielę wielkanocną chodziły starsze dzieci i młodzież, zwyczaj również trwał jeszcze w PRL, a trzeba pamiętać, że region, do którego należy Glinianka czyli Mazowsze Kołbielskie albo Mazowsze nad Świdrem, jest położony u wrót stolicy, do Pałacu Kultury z Glinianki jest zaledwie 40 km.

  Pani Franciszka lubiła piosenki liryczne Spora część z nich znana jest również z innych części Mazowsza i nie tylko. Jednak te z Glinianki wyróżniają się oryginalnością wariantów tekstowych. Śpiewane są w gwarze (miejscami niekonsekwentnej, co normalne, kiedy empatyczny wykonawca śpiewa wobec "redaktorów" z miasta (byliśmy tam z Piotrem Kędziorkiem).

  Trzy pieśni religijne na albumie śpiewa pani Marianna Grzęda, o pokolenia młodsza śpiewaczka pogrzebowa, aktywna do dziś w istniejącym we wsi Kole Gospodyń Wiejskich, notabene z długą tradycją, bo założonym niedługo po wojnie. Taka sytuacja mogłaby sprawić "uśrednienie" repertuaru, ograniczenie go do typowych piosenek i ich typowych wersji, znanych skądinąd, a jednak mamy do czynienia ze zjawiskiem zupełnie przeciwnym. Pieśni religijne są natomiast oczywiście śpiewnikowe, jeśli chodzi o teksty, natomiast zwraca uwagę wwariant melodyczny pieśni "Zegar bije".

Remek Mazur-Hanaj